6 de set. de 2010

PRAXÍTELES


- AFRODITA DE CNIDO



CATALOGACIÓN
Escultura exenta ou de vulto redondo que representa a Afrodita, deusa da beleza e do amor, nacida da espuma do mar despois de que Cronos cortase os xenitais de Urano e caeran ó mar.
Pertence ó período clásico da arte grega, séculos V e IV a.C., entre o fin das guerras médicas e a morte de Alexandre Magno no 323, máis exactamente ó clasicismo tardío do s. IV a.C.Estaba destinada ó culto, dentro dun templete aberto da illa de Cnidos.
A obra orixinal realizada por Praxíteles en mármore de Paros non chegou ata nosoutros pero coñecémola polas múltiple copias romanas que dela se fixeron, signo do enorme éxito da escultura.
É o primeiro nu da historia da arte, rompe pois Praxíteles a contumaz convención de representar as figuras femininas sempre vestidas. Posiblemente teña sido Friné, a cortesáa coa que tiña relacións, quen serviu de modelo.
Praxíteles foi un estudoso das obras dos seus antecesores, especialmente de Policleto, sen embargo ó acentuar a sensualidade das figuras coas súas formas brandas e cheas de fermosura está a anticipar formas manieristas. Outras obras súas son: Hermes con Dioniso e Apolo Sauróctonos.



CONTEXTO
Atenas é derrotada por Esparta na guerra do Peloponeso o que pon fin ó gran período do dominio de Atenas e de Pericles. Os cambios políticos e sociais tiveron repercusións.
Se ate agora o principal cliente era o goberno da poles, agora crece a clientela privada, o mercado da arte e o interese por coleccionar.
A arte rompe cos grandes ideais e xira cara ao que se aprehende polos sentidos, a procura do inmediato, ao realismo que se materializa na fidelidade da aparencia antes que esencia, de aí ven o desenvolvemento do retrato. Tres grandes escultores da etapa representan tendencias diverxentes, dunha parte a expresión de emocións líricas, a charis, de Praxíteles, doutra o dramatismo, o pathos, de Scopas, e coma unha síntese a obra de Lisipo.
En conxunto perséguese o prototipo de beleza ideal pero afondase nos sentimentos e no movemento, estilizase o canon, barroquízanse as formas e acentuase o naturalismo, incluso os deuses aparecen moito máis humanizados seguindo a liña de Fidias aínda que sen a súa maxestosidade. En definitiva desaparece a férrea ortodoxia do equilibrio, harmonía e proporción. Unha das grandes novidades é o nu feminino, ata o momento reservado ás figuras masculinas. Todos estes cambios son precedente do helenismo.

ANÁLISE
Afrodita está representada no momento do baño ritual, razón pola que aparece espida, só porta o brazalete do brazo, e depositando a súa roupa sobre unha hidria. Hai detrás da figura un feito anecdótico, Paxiteles é mestre en introducir un sentido narrativo nas súas obras, neste caso a deusa é sorprendida no momento íntimo do seu aseo persoal, polo que se cobre o sexo ca man dereita. É pois un tema moi cotián, pero un trazo que humaniza os deuses como ata entón non se fixera.
É o primeiro nu feminino ha historia da arte, recordemos que os nus masculinos eran habituais desde o período arcaico nos kuros pero non en figuras femininas.
Está de pe, inclinada cara adiante, a cabeza lixeiramente virada á esquerda e a mirada dirixida ó lonxe. Descarga a maior parte do peso do corpo sobre a perna dereita que se mantén firme mentres a perna dereita flexiona levemente, adquirindo así unha disposición de contraposto moi acentuado coas cadeiras moi curvadas. É esta unha configuración particular de Praxíteles: curva praxiteliana, un contoneo sinuoso que desequilibra as figuras e fai preciso un punto de apio engadido.
A pesar da colocación da hidria-ánfora para auga- separada da figura servindo de soporte estrutural, a composición segue a ser pechada como era propio deste período clásico
Como outras obras do mesmo autor está pensada para ser vista de fronte pois esa é a única perspectiva que fai posible aprehender toda a graza, a charis, da escultura
A man dereita sostén un pano con flocos (toalla ou manto), a esquerda cobre o sexo nun xeito instintivo de pudor como se tentara ocultarse ó ser sorprendida. É un antecedente das posteriores venus púdicas -proba a escribir isto no buscador de imaxes- que ademais de cubrir o sexo cobren coa man dereita o peito (por exemplo no Nacemento de Venus de Botticelli ou na Expulsión do Paraíso de Masaccio).
O corpo resulta sobrio e macizo, con volumes contundentes de formas suavemente redondeadas, con amplas cadeiras, musculatura relaxada, lonxe dos intensos contrastes de Fidias. O pulido final do mármore e o verniz de cera acentuaría a sensualidade e incluso un certo punto de erotismo.
Leva o pelo, de leves rizos, recollido nun moño que suxeita cunha cinta, de modo que toda a fermosura dese rostro idealizado queda totalmente visible destacando nel un leve sorriso que a achega aínda máis ós mortais.




- HERMES CON DIONISOS NENO (HERMES DE OLIMPIA)




CATALOGACIÓN
Grupo escultórico de gran altura (2,13 m) exento ou de vulto redondo, constituído por dúas figuras masculinas espidas, un mozo de pé que suxeita co seu brazo esquerdo un neno. Representa un tema mitolóxico: o deus Hermes no acto de transportar a Dionisos neno, desde o Olimpo ata a mansión das ninfas encargadas da súa crianza protexéndoo da furia de Hera.
Trátase dunha peza en mármore de Paros atopada nos restos do templo de Hera en Olimpia, un exvoto e polo tanto con función relixiosa, atribuída a Praxíteles, autor tamén da Afrodita de Cnido e do Apolo Sauróctonos, pero neste caso posiblemente orixinal, o único deste escultor.
Pertence ó período clásico da arte grega, séculos V e IV a.C., entre o fin das guerras médicas e a morte de Alexandre Magno no 323, máis exactamente ó clasicismo tardío do s. IV a.C.
Praxíteles foi un estudoso ..... 


CONTEXTO
.....

ANÁLISE
Hermes fai un alto no camiño para descansar e ofrecer ó neno un acio de uvas, que sostería na man dereita -hoxe perdida- e que o pequeno Dionisos trata de coller, en alusión á súa posterior vinculación co viño. Como noutras obras, Praxíteles introduce o tema anecdótico dun momento fugaz, que outorga ó grupo unha humanidade característica das representacións praxitelianas, marcada tamén pola ausencia de atributos divinos ou heroicos. Hai pois un sentido narrativo pero sen conexión afectiva entre as figuras, Hermes semella ensimesmado á marxe do que acontece fronte a unha maior espontaneidade do xesto do neno.
Ambas figuras apoian no tronco dunha árbore da que pende un manto con fondas pregas curvas e oblicuas que case o oculta. Hermes asenta o peso do seu corpo sobre a perna dereita mentres a esquerda queda flexionada e atrasada, paralelamente descende o brazo esquerdo para posar o cóbado na árbore mentres eleva e adianta o brazo dereito. Esta disposición en curva que culmina na inclinación da cabeza xera un marcado contraposto coas cadeiras moi inclinadas, é a configuración en "S" particular de Praxíteles, a denominada curva praxiteliana, un contoneo sinuoso que desequilibra o eixe da figura e fai preciso un punto de apio engadido, neste caso a árbore, pero que serve para acentuar a sensación de dinamismo.
A composición segue a ser pechada como era propio deste período clásico e, pese a romper a frontalidade, ningún elemento impide ver a parte frontal completa. Contrasta a marcada verticalidade do eixo dereito -a árbore có pano e o neno- coa sinuosidade da figura de Hermes.
O coidado pulido, case brillante no torso e no rostro de Hermes, subliña o suave modelado sen que os músculos queden marcados, só insinuados baixo da pel, o que fai que a luz esvare limpamente sobre a superficie, a modo dun sfumato, e que a figura xuvenil adquira unha elegante sensualidade. Pola contra nas costas quedan trazos dos golpes do cicel.


Amosa unha clara tendencia ó naturalismo tanto no rostro como no cabelo. O rostro, punto de atención da escultura, debuxa beizos carnosos, marcadas comisuras, fronte lixeiramente empenada e ollos entornados con certo aire melancólico. Esa serenidade do rostro ven ser dinamizada polos guechos rizados do peiteado traballados a trépano e con maior volume. O pequeno Dioniso pola contra amosa unha faciana anódina cun peiteado pegado á cabeza.
Quedan lixeiros restos da policromía que a recubriría.



O dominio técnico que Praxíteles demostra fai pensar que se trate dunha obra de madurez.






0 comentarios:

  © Blogger template 'Solitude' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP  

Subir