24 de abr. de 2012

LE CORBUSIER, VAN DER ROHE, WRIGHT

Unha introdución



LE CORBUSIER 

-VILA SABOYA



CATALOGACIÓN

Vivenda unifamiliar nas aforas de París, realizada por Le Corbusier entre 1921 e1931. Construída en formigón, emprega ademais ferro nos pasamáns e aceiro para as fiestras. As paredes revístense de xeso branco.
Pertence á arquitectura funcionalista racionalista dentro do denominado Movemento Moderno, é dicir que renunciando ó eclecticismo se rompe coa tradición, e co máis inmediato Modernismo, para optar por formas de vangarda.
Le Corbusier (Charles Édouard Jeanneret-Gris), nado en Suíza pero nacionalizado en Francia, é a figura máis popular e influínte da arquitectura contemporánea. Arquitecto, urbanista e escritor, defendeu a necesidade de adaptar a construción ás necesidades do momento, para o que non era suficiente unha modificación formal senón que era preciso racionalizar e estandarizar a arquitectura como se dunha fabricación industrial se tratase. Segundo escribe no seu libro Cara a unha arquitectura, as vivendas han ser máquinas para vivir, realizadas en serie e cunha grande economía de espazo. O modelo válido tanto para vivendas individuais como para bloques fundaméntanse en formas xeométricas puras (rectángulo, cilindro e cubo), volcado ó interior, sen elementos decorativos engadidos e con medidas a escala humana para o que se serviu dun sistema de proporcións propio, o Modulor de proporción áurea.
Na súa etapa final e desde unha visión máis humanista desenvolve unha arquitectura con maior valor estético, de xeito que, sen abandonar o funcionalismo, separase dos preceptos racionalistas. Serve de exemplo a capela de Notre Dame du Haut en Ronchamp.

CONTEXTO
A semente do Movemento Moderno ten a súa orixe na arquitectura norteamericana de finais do século XIX, concretamente coa Escola de Chicago creadora dunha nova tipoloxía, os rañaceos construídos baixo o espírito utilitario: a forma segue a función.
O triunfo produciuse na década dos anos 20 por medio de tres grandes arquitectos: Gropius, Le Corbusier e Mies van der Rohe. Teñen en común o constante afán de descubrir e explorar novas vías, servirse de todo tipo de materiais (formigón armado, aceiro), aplicar a creatividade e a experimentación superando as formulacións clásicas e historicistas. Será sempre unha arquitectura funcional na que prima a habitabilidade fronte á ornamentación. Non significa que non se procure a harmonía. A beleza estará na súa correcta distribución interior, nunha luz convenientemente tamizada, na súa integración no entorno, no benestar térmico e acústico, ...
Pódense diferenciar dúas tendencias: o Racionalismo (Le Corbusier) e o Organicismo (Lloyd Wright). O primeiro fundamentase no emprego de volumes elementais (cubo, cilindro, cono e esfera) dominando a lóxica construtiva. O segundo, cando os totalitarismos e a Segunda Guerra Mundial detiveron a actividade construtiva, desenvolvese nos Estados Unidos. En resposta á frialdade racionalista, recupera o valor emocional, insiste na adaptación á natureza, defende a harmonía entre as partes e co todo, procura formas escultóricas, máis libres e intuitivas.

ANÁLISE
A obra exemplifica á perfección os cinco puntos nos que o arquitecto resumiu a súa linguaxe construtiva: 1º emprego de pilotes para levantar o edificio sobre o chan, 2º cuberta en terraza axardinada, 3º planta libre, é dicir, que a estrutura do esqueleto permite distribuír o interior de cada planta segundo interese, 4º fiestra horizontal alongada, 5º fachada libre.
Get the flash player here: http://www.adobe.com/flashplayer

Efectivamente estamos diante dun edificio prismático levantado sobre columnas de formigón armado, distribuídas de xeito regular que, como se dun palafito se tratara, o illan do chan e permite conseguir unha superficie totalmente nivelada, deixa o nivel inferior libre para o garaxe; non hai polo tanto muros de carga. Con esa armazón, na que tamén se integra a escaleira, é posible dividir cada planta de xeito diferenciado, os tabiques seguirán a distribución que guste o usuario. As cubertas en terraza permiten configurar espazos de xardín para desfrutar ó aire libre dunha natureza domesticada e un solarium. Fiestras apaisadas, van dun pilote a outro, e con sistema de corredoira, invención súa; van en disposición continua ó longo de todo o perímetro da edificación o que facilita a iluminación do interior e deixa entrar as vistas da natureza en todas partes.

A fachada resulta unha estrutura libre, pois ó non haber muro sustentante poden abrirse vanos en calquera lugar. A planta alta avanza dobre os pilotes cos seus muros como se dun lenzo superposto se tratase.
Fronte ó dominio de liñas rectas, a planta baixa está deseñada en curva, en forma de U, con parede de vidro, unha novidade que terá consecuencias no futuro, o muro cortina. Nesta planta encontrase o garaxe (xiro calculado para os grandes automóbiles da época) con capacidade para tres coches, e as dependencias do servizo. A planta superior organízase ó redor dunha terraza á que dan todas as dependencias: salóns, habitacións, cociña.
Combina escaleira de caracol desde a planta baixa ó primeiro piso, rampla desde ese nivel á terraza.
A vivenda sitúase no medio do espazo natural sen verse por el afectada nin tampouco modificalo, é o espazo continuo que Le Corbusier propugna.
Une a aqueles cinco puntos, volumes puros de influencia cubista, uso exclusivo da cor branca, ausencia de ornato e ramplas exteriores que presentan a vivenda como un paseo arquitectónico. O resultado é unha arquitectura total e absolutamente nova de estudada proporcionalidade e beleza plástica. Con ela consumase a ruptura coa Historia.
Vivenda de luxo, os seus donos deixaron de habitala porque había moitas goteiras. Tras tempo abandonada e a piques de ser demolida, foi declarada monumento histórico.




Created with Admarket's flickrSLiDR.



Ver moitas máis imaxes, tanto do interior como do exterior





MIES VAN DER ROHE

-PAVILLÓN DE ALEMAÑA EN BARCELONA



CATALOGACIÓN


CONTEXTO


ANÁLISE




-EDIFICIO SEAGRAM



CATALOGACIÓN


CONTEXTO


ANÁLISE



FRANK LLOYD WRIGHT


CASA DA FERVENZA (Casa Kaufmann)
CATALOGACIÓN
Vivenda unifamiliar da familia Kaufmam no estado de Pensilvania nos Estados Unidos, realizada por Lloyd Wright entre 1936 e1939.
Pertence á arquitectura funcionalista organicista dentro do denominado Movemento Moderno, é dicir que renunciando ó eclecticismo se rompe coa tradición para optar por formas de vangarda.
Nos Estados Unidos estaba a seguirse a tradición da escola Chicago, centrada na construción de edificios colectivos, os rañaceos. Sen embargo Wright, enormemente individualista e independente, traballa en vivendas unifamiliares seguindo a concepción organicista da arquitectura que basicamente consiste en integrar nunha edificación os factores ambientais do lugar. Dito doutro xeito, o arquitecto trataba de integrar en harmonía coa natureza o proceso tecnolóxico, o mundo das máquinas e o desenvolvemento urbano. Subxace tamén na súa obra a influencia xaponesa pois era un grande admirador da arte oriental e apaixonado coleccionista de estampas xaponesas.
A vivenda de tres plantas constrúese sobre un terreo rochoso e mesmo encima da fervenza (o seu son óese desde calquera estancia), no medio do frondoso arboredo.

CONTEXTO
...........

ANÁLISE
Emprega na construción materiais variados, uns tomados da natureza como a madeira e a pedra, e outros procedentes da tecnoloxía moderna, como o formigón armado, o ferro, o aluminio e o vidro. Con eles integranse os elementos naturais: as rochas, a auga e a vexetación.
Tras cruzar unha pequena ponte e unha pérgola de formigón entre a casa e a montaña, un camiño semicircular cuberto une a casa coa vivenda de invitados, que se atopa un chisco máis arriba na montaña.
Composta a base de rectángulos que dan lugar ás diferentes pezas de tamaños e materiais variados, nunha linguaxe de dominio de planos rectos, consta de tres plantas graduadas e deseñadas de xeito diferenciado segundo a súa función, son plantas libres porque do mesmo modo que na Casa Saboya non hai muros de carga. Apoia directamente na rocha e sobre macizos soportes trapezoidais no caso dos beiriles.
A planta inferior organízase a redor dunha sala cunha cheminea que destaca por riba da cuberta nun marcado eixo vertical de pedra sen desbastar. Esa gran sala ábrese ó exterior en todas direccións e con saída a dúas terrazas, unha sobre a mesma fervenza e outra mirando augas arriba. Son terrazas de enorme beiril, toda unha audacia técnica posible grazas ó formigón armado. Desde este espectacular salón xerase toda a construción en expansión centrífuga, crece de dentro a fora, pódese modificar e ampliar a medida das necesidades dos seus habitantes (de feito fixéronse ampliacións).
Na planta superior cada unha das habitacións ten a súa propia terraza disposta nun xiro de 90º sobre a inferior, sobresae menos que ela para non impedir a entrada da luz. Na terceira planta, o estudio e a galería teñen acceso a outra terraza máis.
A continuidade do espazo está claramente resolta xa que nunca chega a construír unha caixa ó modo racionalista, incluso os ángulos interiores van disimulados polos vidros a fin de evitar a sensación de recinto pechado. Crea así sensación de total continuidade entre interior e exterior, pola contra ambos espazos quedan fundidos nunha visión única.
Diferencia os elementos verticais dos horizontais servíndose de materiais diferenciados, así nos primeiros emprega pedra natural do entorno sen enrasar e nos segundos o formigón pintado en cor crema. Se os elementos verticais co gran eixe da cheminea outorgan á edificación un carácter escultórico, as formas horizontais de bordes redondeados suavizan o conxunto.
A carpintería externa das continuas fiestras en aluminio de cor vermella introducen variedade entre o marrón da pedra e o crema do formigón. Nos interiores a carpintería emprega madeira de nogueira e o chan a mesma pedra dos muros.
En conxunto resulta salientable a liberdade espacial coa expresividade das voadas terrazas, o xogo de materiais tanto en textura coma en cor, e sobre todo a inserción escenográfica no medio da natureza de tal modo que as rochas, a auga e a vexetación se funden coa arquitectura organicamente.
A casa da fervenza abriu un novo capítulo na arquitectura americana, para algúns ven ser unha das grandes criticas do movemento moderno e unha obra mestra.
Os costos de construción foron moi elevados, o que fixo que a arquitectura orgánica quedara restrinxida ás posibilidades dunha pequena elite. Foi cedida polo seu dono á Western Pennsylvania Conservancy, sociedade dedicada á conservación do patrimonio ambiental, quen segue a ser a encargada da súa conservación, convertida agora nun museo onde a obra exposta é a propia casa e mailo entorno que a rodea.



MUSEO GUGENHEIM (Nova York)



CATALOGACIÓN


CONTEXTO



ANÁLISE





CURIOSIDADES, VIVINDO AS VIVENDAS

Vila Saboya é a quintaesencia do movemento moderno, a materialización das ideas do seu arquitecto. Xa na súa primeira obra pictórica, La Cheminée (1918), rendía homenaxe ó Partenón, un cubo blanco de liñas puras que faciliten a lectura da obra. Para os seus propietarios Les Heures Claires, para o seu autor una machine á habiter. Fermosa no medio dun espazo baleiro, un paralelepípedo que semella flotar, pero unha vivenda con problemas.
Pouco despois de se instalar nela, apareceron goteiras e, logo, seguiron aparecendo, ata o punto de que o fillo pillou unha neumonía. Os donos remitiron ó arquitecto repetidas queixas:
Llueve en el recibidor; llueve en la rampa, y la pared del garaje está empapada. Más aún, sigue lloviendo en mi baño, que se inunda cuando hace mal tiempo porque el agua se filtra a través de la claraboya. 
La lluvia hace un ruido infernal en las ventanas del baño impidiendo dormir 
Aínda no 1937 continúan a esixir as reparacións necesarias: 
Después de numerosas reclamaciones habeis por fin reconocido que esta casa construida por vos no era habitable. Es preciso que lo sea. 
Ocupada durante a IIGM polos alemáns e logo polos americanos, sufriu importantes destrozos, ata rematou sendo un almacén. Nos anos 60 foi restaurada e convertida en monumento histórico.

Parece que o señor Kaufmann non quedou descontento coa Casa da Fervenza para os fins de semana pese a que cando viu a localización exacta non lle fizo moita graza, quería que se levántase a carón da fervenza, non enriba dela. Tampouco se fiaba moito da resistencia dos extraordinarios voadizos, polo que esixiu incrementar os reforzos de ferro. Pero, en fin, a vienda resultaba grata, o seu emplazamento no medio do bosque era envexable. A Wright serviulle para, con 67 anos, construír un fito da arquitectua moderna. 
Certamente podía ser húmida -sempre tivo problemas de mofo e de condensación- e fría -os grandes espazos abertos eran difíciles de quentar-; podía ser molesto o constante ruído da fervenza -"quero que vivades coa fervenza, non só que a miredes senon que se converta en parte integral das vosas vidas" en palabras Wright- aínda que non se vía desde o interior; a estética de mobiliario, tapicerías, iluminación,.. todo respondía ós gustos do arquitecto; só contaba con tres dormitorios -o do matrimonio e outro de invitados no primeiro andar, o do fillo no segundo-o que obligou a constrír unha casa de invitados anexa; e por último, os gastos de mantemento resultaron desorbitados. 
No ano 1963, Kaufmann Jr donou a propiedade para convertela en museo. Para pasar tempadas de inverno encargaron no 1946 outra vivenda a Philip Neutra, en Palm Springs, no deserto de California. Unha magnífica vivenda que conserva referencias da arquitectura orgánica, pero está nun lugar ben soleado.

Outro arquitecto maravilloso e outra vivenda problemática: Casa Farnsworth de Mies van der Rohe. Unha vivenda para o descanso de fin de semana, levantada preto de Chicago a mediados do século pasado para a nefróloga Edith Farnsworth, unha muller culta, solteira, intelixente, exitosa profesionalmente. Quería unha vivenda significativa da arquitectura moderna. 
O resultado: unha estrutura metálica e dúas plataformas, a inferior a modo de terraza e a superior rodeada de vidrio, levantada no medio dun bosque, sen sequera un camiño de acceso para non modificar o entorno. Seguindo o seu principio minimalista menos é máis, a única planta é un espazo aberto de absoluta continuidade visual, sen ningún muro divisorio, tan só unha estrutura en madeira alberga a cociña, baños e armarios.


O coste final superou notablemente o presuposto inicial, a doutora denunciou xudicialmente aínda que perdeu e houbo pagar. A revancha foron as críticas públicas explicando as incomodidades da vivenda: de noite é unha lanterna que atrae todos os insecto do redor; as facturas de calefacción eran descomunais mentres que no verano convertíase nun forno; a condensación era imposible de evitar; a estrutura metálica oxidábase; carecía absolutamente de privacidade, máis que nun mirador a propietaria sentíase nun escaparate -de feito o arquitecto esixía que non se puxeran cortinas-; dificultades de ventilación porque non hai fiestras; as inundacións nas crecidas do río chegaban a anegar o interior; escasez de armarios,...


Todo isto lévanos a reflexionar sobre a relación entre estética e necesidades funcionais. Porque hai construccións que esquecen o que son ou para que están. Temos un exemplo ben preto: o mastodonte do Gaiás, o rañaceos de Londres que queima os coches, o edificio Beetham de Manchester que silba co vento, ou a ponte de Calatrava en Bilbao, unha perigosa pista de patinaxe.

 




0 comentarios:

  © Blogger template 'Solitude' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP  

Subir